بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند رحمتگر مهربان
سوره صافات جزو سورههای مکی و در ترتیب نزول، پنجاه و ششمین سورهای است که بر پیامبر(ص) نازل شدهاست. این سوره در چینش کنونی مُصحَف، سی و هفتمین سوره است[۴] و در جزء ۲۳ قرآن جای دارد و ۱۸۲ آیه دارد.
سوره صافات به سبب وجود واژه «صافات» در آیه نخستینش، چنین نامگذاری شدهاست.[۱] صافات به معنای افرادی است که در صفاند.[۲] گفته شده منظور از آن، فرشتگاناند که در آسمان صف بستهاند یا مؤمنانیاند که در صف نماز یا جهادند.[۳]
نامگذاری سورهها
هر یک از سورههای قرآن به اسم خاصی نامگذاری شده و غالبا از واژگان آغازین هر سوره و یا از محتوا و پیامهای نهفته در آنها گرفته شده است؛ چنانکه سوره بقره به مناسبت ذکر گاو بنیاسرائیل در این سوره و یا سوره نساء به مناسبت ذکر احکام مربوط به زنان، چنین نامگذاری شدهاند.[۴۷] برخی از سورههای قرآن بیش از یک نام دارند، سیوطی ۲۵ نام برای سوره حمد ذکر کرده است.[۴۸]
در این که این نامگذاریها توقیفی و از سوی پیامبر(ص) و به رهنمود وحی انجام شده است و یا اینکه توسط صحابه صورت گرفته، اختلافنظر است.[۴۹] برخی قرآنپژوهان مانند زَرکَشی (فقیه شافعی) و سیوطی (نویسنده تفسیر الدر المنثور)، بر این باورند که نامگذاری سورهها از سوی پیامبر (توقیفی) انجام شده است[۵۰] و نباید سورهها را با نام دیگری خواند.[۵۱] با استناد به توقیفی بودن نام سورهها، برخی نویسندگان نامگذاری سورهها را بخشی از اِعجاز اَدَبی قرآن معرفی کرده، معتقدند غرض اصلی و عصاره سوره، از این نامها فهمیده میشود.[۵۲]
در مقابل سید محمدحسین طباطبایی و عبدالله جوادی آملی، از مفسران شیعه در قرن چهاردهم، نامگذاری سورهها را توقیفی و از جانب پیامبر ندانستهاند.[۵۳] به گفته آنها، در عصر پیامبر نام بسیاری از سورهها، در اثر به کارگیری فراوان صحابه ایجاد شد.[۵۴] طبق نظر جوادی آملی، بعید است سورهای که معارفی والا و حکمتهای عمیق و احکام فراوان دارد به نام حیوانی نامیده شود و یا سوره انعام که مشتمل بر چهل احتجاج توحیدی است به نام چهارپایان و یا سوره نمل که معارف عمیق و داستان بسیاری از پیامبران(ع) را در بردارد، به نام مورچه نامگذاری شود. و همچنين سوره مائده كه بر اثر اشتمال آن بر « آيه ولايت» شايسته نام «سوره ولايت » است، به نام مائده ناميده شود.
محور اصلی سوره صافات توحید، تهدید مشرکان و بشارت مؤمنان است. در این سوره داستان ذبح اسماعیل و بخشی از تاریخ پیامبرانی چون نوح، ابراهیم، اسحاق، موسی، هارون، الیاس، لوط و یونس آمده است.
از آیات مشهور این سوره آیه «سَلَامٌ عَلَی إِلْ یاسِینَ» است که به صورت «... آلْ یاسِینَ» نیز خوانده شده و گفته شده منظور از آلیاسین، اهل بیت پیامبرند.