وَإِنَّ إِلْيَاسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ ﴿۱۲۳﴾
وَإِنَّ إِلْيَاسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ ﴿۱۲۳﴾
و الياس از رسولان ما بود. (۱۲۳)
… بعضی[مجمع البيان، ج ۸، ص ۴۵۷.]۱ گفتهاند:" الياس (ع) از دودمان هارون (ع) بوده، و در شهر بَعْلَبَك- يكی از شهرهای لبنان كه به مناسبت اينكه بت بعل در آنجا منصوب بوده آن را بَعْلَبَك خواندند- مبعوث شد". و ليكن گوينده اين حرف شاهدی بر گفتار خود نياورده، در كلام خدای تعالی هم شاهدی بر آن نيست.
الياس كيست؟
در اينكه" الياس" يكی از پيامبران بزرگ خدا است ترديدی نيست، و آيات مورد بحث با صراحت اين مساله را بيان كرده، آنجا كه میگويد:" إِنَّ إِلْياسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ".
نام اين پيامبر در دو آيه از قرآن مجيد آمده است: يكی در همين سوره" صافات" و ديگری در سوره" انعام" همراه گروه ديگری از پيامبران آنجا كه میفرمايد:
وَزَكَرِيَّا وَيَحْيَى وَعِيسَى وَإِلْيَاسَ كُلٌّ مِنَ الصَّالِحِينَ ﴿۸۵﴾
و زكريا و يحيي و عيسي و الياس كه همه از صالحان بودند. (۸۵)
ولی در اين كه الياس نام ديگر يكی از پيامبرانی است كه در قرآن نامشان آمده، يا مستقلا نام پيغمبری است، و ويژگيهای او كدام است؟ مفسران نظرات گوناگونی دارند:
الف: بعضی معتقدند" الياس" همان" ادريس" است (زيرا ادريس، ادراس نيز تلفظ شده، و با تغيير مختصری الياس شده است).
ب: الياس از پيامبران بنی اسرائيل است، فرزند" ياسين" از نوادههای هارون برادر موسی ع.
ج: الياس همان خضر است، در حالی كه بعضی ديگر معتقدند الياس از دوستان خضر است، و هر دو زندهاند، با اين تفاوت كه الياس ماموريتی در خشكی دارد، ولی خضر در جزائر و درياها، بعضی ديگر ماموريت الياس را در بيابانها و ماموريت خضر را در كوهها میدانند، و برای هر دو عمر جاودان قائلند، بعضی نيز الياس را فرزند" الْیَسَعِ" دانستهاند.
سوره ۶: الأنعام
وَإِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطًا وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِينَ ﴿۸۶﴾
و اسماعيل و يسع و يونس و لوط كه جملگى را بر جهانيان برترى داديم (۸۶)
سوره ۳۸: ص
وَاذْكُرْ إِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَذَا الْكِفْلِ وَكُلٌّ مِنَ الْأَخْيَارِ ﴿۴۸﴾
و به خاطر بياور اسماعيل و اليسع و ذالكفل را كه همه از نيكان بودند. (۴۸)
د: الياس همان" ايليا" پيامبر بنی اسرائيل معاصر" آجاب" پادشاه بنی اسرائيل بود كه خداوند او را برای تخويف و هدايت اين پادشاه جبار فرستاده.
بعضی او را نيز" يحيی" تعميد دهنده مسيح دانستهاند.
اما آنچه با ظاهر آيات قرآن هماهنگ است اين است كه اين كلمه مستقلا نام يكی از پيامبران است غير از آنها كه نامشان در قرآن آمده، كه برای هدايت يك قوم بتپرست مامور گرديد، و اكثريت آن قوم به تكذيب او برخاستند، اما گروهی از مؤمنان مخلص به او گرويدند.
و به طوری كه قبلا هم اشاره كرديم بعضی با توجه به اينكه نام بت بزرگ اين قوم" بعل" بوده معتقدند كه اين پيامبر از سرزمين" شامات" برخاست، و مركز فعاليت او را شهر" بعلبك" میدانند كه امروز جزء لبنان است و در مرز سوريه قرار دارد.
به هر حال درباره اين پيامبر داستانهای مختلفی در كتابها آمده است و چون مورد اعتماد و اطمينان نبود از نقل آن صرف نظر میكنيم[تفسير" مجمع البيان" و تفسير" الميزان" و" روح البيان" و" فخر رازی" و" فی ظلال" و" اعلام القرآن" و" دائرة المعارف دهخدا".]۵.