حضرت موسی(ع) و لقمه حرام فرعون
http://www.khabarmaaref.ir/videodetails/?m=045101&n=980074
- از دیدگاه دین اسلام، انسان باید از مال حرام دوری کند. مال حرام اثرات سوئی بر جان و دل آدمی و خانواده او گذاشته و بسیاری از گناهان، ریشه در آلودگی روح آدمی دارد. هم چنین، محیط در رفتار آدمی تأثیر داشته و نقش بسیار اساسی در تربیت یا تخریب شخصیّت انسان دارد.
- امّا تأثیر لقمه حرام و محیط نامساعد و فساد انگیز در حدّ زمینه و شرط است نه علّت تامه؛ یعنى زمینه را براى برخى گرایشهاى ناروا در انسان و نسل او فراهم مىکند، نه آن که از او و فرزندانش سلب اختیار کند. چه بسا فرزندى که از پدر و مادر کافر به وجود مى آید، ولى راه خیر در پیش مىگیرد، چون با اختیار و فطرت خویش به سوى کمال حرکت مىکند.
- لازم به ذکر است تأثیری که حرام خواری اختیاری در روح انسان دارد … بیشتر از تأثیر آن در کودک و شرایط غیر اختیاری است؛ کودکانی که در خانواده ای رشد یافته اند که حرام خواری در آن رایج بوده و بعد از رشد و بلوغ با اختیار خود راه درست را انتخاب کرده در واقع مرتکب هیچ حرامی نشده اند ... بنابراین لقمه حرام و ... در مورد فرزند اثر وضعی (به طور طبیعی و تکوینی) دارد، اما نه به حدّی که با اراده او قابل معارضه باشد، بلکه فقط در حدّ یک زمینه است. اما این تاثیر جبر آور نیست. قرآن از همسر فرعون، آسیه نیز به عنوان یک زن مؤمن و نمونه یاد میکند، با اینکه در همان کاخ زندگی میکرد.
- تغذیه از شیر مادر (موسی ع): بر اساس آیات قرآن (قصص، ۱۲)، حضرت موسی (ع) در کاخ فرعون هر زنی را که برای شیر دادن به او میآوردند نپذیرفت تا سرانجام به آغوش مادر خود بازگشت. بنابراین، شالوده شخصیت و رشد جسمی و روحی او با شیر پاک مادر (بعلاوه نطفه پاک) شکل گرفت.
وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى أَهْلِ بَيْتٍ يَكْفُلُونَهُ لَكُمْ وَهُمْ لَهُ نَاصِحُونَ ﴿۱۲﴾
ما همه زنان شيرده را از قبل بر او تحريم كرديم. خواهرش گفت: آيا شما را به خانواده اي راهنمائي كنم كه مي توانند اين نوزاد را كفالت كنند و خيرخواه او هستند؟ (۱۲)
- در فرهنگ دینی، لقمهٔ حرام, یعنی غذایی که از راه نامشروع به دست آمده باشد. فرعون هرچند ظالم بود، اما لزوماً همهٔ غذایی که در کاخ مصرف میشد مصداق «لقمهٔ حرام» به معنای فقهی آن نبود.
- خداوند دربارهٔ موسی(ع) میفرماید:
«وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِي» (طه، ۳۹)
«تا زیر نظر و مراقبت من پرورش یابی.»
بنابراین زندگی موسی(ع) از آغاز تحت تدبیر خاص الهی بود.
در نتیجه، داستان حضرت موسی(ع) با اصل تأثیر لقمهٔ حرام منافاتی ندارد؛ زیرا اولاً معلوم نیست غذای مصرفی او مصداق لقمهٔ حرام بوده باشد، ثانیاً بخش مهمی از تغذیه و تربیت او توسط مادر مؤمنش انجام شد، و ثالثاً تأثیر لقمهٔ حرام در آموزههای اسلامی یک عامل مؤثر است نه یک عامل جبری که سرنوشت انسان را به طور قطعی تعیین کند.
به نظر میرسد نکتهٔ دیگری نیز باید مورد توجه قرار گیرد و آن این است که اگر کسی مالِ متعلق به ما یا قوم و طایفهٔ ما را به زور و ناحق تصرف کرده باشد، این مال برای او حرام است، نه برای ما؛ زیرا آن مال در اصل حقّ ما بوده و مالکیت آن همچنان از آنِ ماست.